ҚАУЛЫ

2025 жылғы 11 желтоқсан 6003-25-00-4к/2489 Астана қаласы

Қазақстан Республикасының әкімшілік істер жөніндегі кассациялық соты құрамындағылар:

төрағалық етуші судья Е.М.Нұралиев

судьялар Л.С.Кудекова, Ш.С.Манжуева

талап қоюшылар С.А. Нуржан, М.Д. Тасмагамбетованың, талап қоюшының өкілі Е.М.Мухтаровтың, жауапкер Қостанай облысы Амангелді ауданы әкімінің өкілі М.А.Мундыбековтың, мүдделі тұлғалардың өкілдері: комиссияның төрағасы А.А.Шукеновтың, «Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрлігі ветеринариялық бақылау және қадағалау Комитетінің Амангелді аудандық аумақтық инспекциясы» ММ-нің өкілі Б.С.Жумагуловтың қатысуларымен,

ашық сот отырысында талап қоюшы талап қоюшы Журмагамбетова Адеми Токеновнаның, Ержанов Даурен Сериковичтің, Калиева Жаксыгуль Жанабергеновнаның, Мырзекеев Батырбек Жаксылыковичтың, Мырзекеев Дуйсембек Жаксылыкұлының, Исмаилов Кайрат Инбаевичтың, Сарбозов Малик Салимгереевичтің, Жамитов Тиыштыкбайдың, Куттыгожин Нурлан Сейсенбаевичтің, Ергазин Конысбек Абыкановичтың, Нуржан Сакен Абдисаддыкұлының, Алтынсарин Кайырбай Бекхожаұлының, Аханов Жанибек Жумагалиевичтың, Баженов Асылан Ертисовичтің, Сыздыков Марат Рахимжановичтың, Сарин Егеубайдың, Абеуов Боранбай Койшымановичтың, Каргина Капиза Койшимановнаның, Култаев Жомарт Кабимолдиновичтың, Жолбарысова Айдана Боранбайқызының, Абдиков Муратбек Сейлбековичтің, Таубаев Айдар Кайырбековичтың, Сабыршинов Ерлан Сапарбековичтың, Кулахметов Оразхан Саматовичтың, Изтаев Нурлан Маратовичтың, Хасенов Магауя Абахановичтың, Жармагамбетов Ерболат Егиншибаевичтің, Абишев Рауан Муханбеткалиевичтың, Саматов Оралкан Саматұлының, Абдрахманов Нуржан Газизовичтың, Калимбай Куатайдың,Токтамысова Гульжан Муратовнаның, Китарова Алмагуль Уразмагамбетовнаның, Калиев Кылышбек Оспанұлының, Нургалиева Бакыткуль Бижановнаның, Сабыржанов Женисбек Жумагалиевичтың, Асанов Акжол Султанұлының, Тыныбаев Буркит Мырзагалиевичтың, Тасмагамбетова Мария Дарменовнаның, Алмаганбетов Багдат Сабыржановичтың, Дагманова Жумаш Балтабаевнаның, Курманбаева Молдир Рашитқызының, Косекенов Мурат Байсекеновичтің, Смагулов Олжас Зейнел-Габденовичтың, Агатанов Кобек Байгабыловичтың, Естеков Еркин Сагынгалиұлының, Оспанов Минерал Салимовичтың, Муканов Бекболат Ракымжанұлының

жауапкер Қостанай облысының Амангелді ауданының әкіміне

Амангелді ауданының аумағындағы табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккендерге келтірілген материалдық залалды бағалау және өтеу жөніндегі комиссиясының 2024 жылғы 18 қазандағы № 42 хаттамасын және 2024 жылғы 22 тамыздағы № 36 хаттамасын заңсыз деп тану және күшін жою туралы талабымен қозғалған әкімшілік ісімен, Қостанай облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2025 жылғы 17 сәуірдегі шешіміне, Қостанай облыстық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 2025 жылғы 10 қыркүйектегі қаулысына

талап қоюшылар Ергазин Конысбек Абыкановичтың, Тасмагамбетова Мария Дарменовнаның кассациялық шағымдары бойынша қарап,

АНЫҚТАҒАНЫ:

Талап қоюшылар жоғарыдағы аталған талап қоюмен сотқа жүгінген. Қостанай облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2025 жылғы 17 сәуірдегі шешімімен талап қоюды қанағаттандырудан бас тартылған. Қостанай облыстық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 2025 жылғы 10 қыркүйектегі қаулысымен бірінші сатыдағы сот шешімі өзгеріссіз, талап қоюшылардың апелляциялық шағымдары қанағаттандырусыз қалдырылған.

Талап қоюшылар К.А.Ергазин, М.Д. Тасмагамбетова өздерінің кассациялық шағымдарында, іс бойынша қабылданған жоғарыдағы сот актілерімен келіспейтінін көрсетіп, олардың күшін жоюды және талап арызды қанағаттандыру туралы жаңа шешім қабылдауды сұраған. Тиісті түрде хабарланған талап қоюшы К.А.Ергазин, кассациялық саты сотының отырысына келмеді, себебін хабарламады, бұл Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің (бұдан әрі – ӘРПК) 115-бабының бірінші бөлігіне сай істі мәні бойынша қарауға кедергі келтірмейді. Кассациялық сот, талап қоюшы М.Д. Тасмагамбетованың, талап қоюшы өкілінің кассациялық шағымның уәждерін қолдаған пікірлерін, жауапкердің өкілінің шағымдардын уәждерімен келіспеген түсінігін тыңдап, іс құжаттарын зерттеп, төмендегідей тұжырымға келеді.

ӘРПК-нің 169-бабының бірінші бөлігіне сәйкес, кассациялық шағым жасау және кассациялық сатыдағы сотта іс жүргізу тәртібі, егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, Қазақстан Республикасының Азаматтық процестік кодексінің (бұдан әрі – АПК) қағидаларында айқындалады.

АПК-нің 438-бабының бесінші бөлігі бойынша, заңсыз сот актiсiн шығаруға әкеп соққан, АПК-нің 427-бабында көзделген материалдық және процестік құқық нормаларының елеулi түрде бұзылуы сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негiз болып табылады.

Іс бойынша мұндай кемшіліктер орын алмаған.

Іс құжаттарынан белгілі болғандай, Қостанай облысы Амангелді ауданы әкімінің 2024 жылғы 28 наурыздағы №1 шешімімен Қостанай облысы Амангелді ауданының аумағында жергілікті ауқымдағы табиғи сипаттағы төтенше жағдай жарияланды.

Қостанай облысы Амангелді ауданы әкімінің 2024 жылғы 28 наурыздағы №70-р өкімімен Амангелді ауданының аумағында табиғи сипаттағы төтенше жағдай салдарынан зардап шеккендерге келтірілген материалдық залалды бағалау және өтеу жөніндегі Комиссия (бұдан әрі - Комиссия) құрылды.

Аталған өкіммен Амангелді ауданының аумағында табиғи сипаттағы төтенше жағдай салдарынан зардап шеккендерге келтірілген материалдық залалды бағалау және өтеу жөніндегі Комиссияның Қағидасы бекітілді. Өтініштерді қарау қорытындысы бойынша Комиссия келесі тұлғалардың "Көмек KST" қоғамдық қорынан өлген мал үшін залалды өтеу туралы өтініштерді қанағаттандыру туралы хаттамалар шығарды: - 2024 жылғы 14 маусымдағы № 19 хаттамамен: Ергазин К.А. жалпы сомасы 3 995 000 тенге; - 2024 жылғы 17 маусымдағы № 21 хаттамамен: Тасмагамбетова М. жалпы сомасы 6 000 000 тенге;

2024 жылғы 14 тамызда Қостанай облысы әкімдігінің атына Қостанай облысының прокуратурасы өлген ауыл шаруашылығы жануарлары үшін залалды өтеу мәселесі бойынша талдау жүргізу туралы шығыс № 2-09070-2407793 хатын жолдады.

Көрсетілген хаттан, Қостанай облысының прокуратурасы өлген ауыл шаруашылығы жануарлары үшін залалды өтеу мәселесі бойынша талдау жүргізгені, оның нәтижелері бойынша Комиссияның барлық мән-жайларды жан-жақты және объективті зерделеусіз өтініштерді қарауы туралы көрсетілгені, өйткені талдау шеңберінде малды сату не жеке пайдалану үшін өткізу, ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру жөніндегі дерекқорда малды тіркеудің болмауы (бұдан әрі-АШЖ базасы) немесе Комиссияға өтініш берген күні малды тіркеу фактілері анықталған. Сондай-ақ, 4 055 бас малдың 1730 басы су тасқынынан кейін вакцинацияланғаны, 564 бас ауыл шаруашылығы жануарларына қатысты ветеринариялық зерттеулер жүргізілгені анықталды.

Су тасқынынан кейін Амангелді ауданында ауыл шаруашылығы жануарларына вакцинация және ветеринариялық зерттеулер жүргізілгені, оның ішінде су тасқыны кезінде өлген деп мәлімделген мал да бар екендігі анықталғандықтан, облыс прокуратурасы комиссияның өтініштерін қарау кезінде әрбір жағдайды егжей-тегжейлі зерделеу, қолданыстағы заңнаманы басшылыққа алу және одан кейін ғана залалды өтеу туралы шешім қабылдау қажеттігі туралы көрсетті.

2024 жылғы 8 ақпанда "Қостанай облысы әкімдігінің ветеринария басқармасы" ММ және "Қостанай облысы әкімдігінің ветеринария басқармасының "Амангелді ауданының ветеринариялық станциясы" КМК арасында "бір көзден тікелей шарт жасасу жолымен" № 7 мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасалды, оған сәйкес өнім беруші – "Амангелді ауданының ветеринариялық станциясы" КМК 2024 жылғы қаңтар-желтоқсан аралығында жалпы сомасы 274 824 566 теңгеге эпизоотияға қарсы іс-шаралар өткізу қызметін көрсетуге міндеттенді.

2024 жылғы 24 желтоқсанда "Қостанай облысы әкімдігінің ветеринария басқармасы" ММ мен Қостанай облысы әкімдігінің ветеринария басқармасының "Амангелді ауданының ветеринариялық станциясы" КМК арасында №7/1 қосымша келісім жасалды, оған сәйкес 2024 жылғы 8 ақпандағы № 7 шарттың жалпы сомасы 280 087 166 теңгеге өзгертілді.

2024 жылғы 18 тамызда Қостанай облысы прокуратурасының 2024 жылғы 16 тамыздағы баянаты негізінде Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің 24-бабы3-бөлігінің, 190-бабы 3-бөлігі 1-тармағы бойынша № 243900031000075 қылмыстық іс қозғалды.

Қылмыстық іс шеңберінде Қостанай облысы Полиция департаментінің Тергеу басқармасы Амангелді ауданы әкімдігінің атына Қазақстан Республикасының 2024 жылғы 6 қыркүйектегі және 2024 жылғы 24 қыркүйектегі Қылмыстық процестік кодексінің 200-бабының тәртібімен қылмыстық құқық бұзушылық және басқа да заң бұзушылықтар жасауға ықпал еткен мән-жайларды жою жөнінде ұсыныстар жолдады. 2024 жылғы 6 қыркүйектегі ұсыныста бірқатар тұлғалардың өтініштерін, олардың ішінде осы іс бойынша мынадай талап қоюшыларға қатысты: Е.Сарин, Б.Абеуов, М. Абдиков, К.Каргина, Ж.Култаев малдың бір бөлігі табылғандықтан және куәгерлердің айғақтары өз растауын таппағандықтан, қайта қарау қажеттілігі көрсетілген.

2024 жылғы 24 қыркүйектегі ұсыныста О.Тургановтың(мал табылды) және Ж.Сабыржановтың – куәгерлердің айғақтары өз растауын таппағаны себебінен осы іс бойынша талапкердің өтініштерін қайта қарау қажеттігі көрсетілген.

2024 жылғы 2 желтоқсандағы № 243900031000075 қаулысымен Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің 24-бабы 3-бөлігінің, 190-бабы 3-бөлігі 1-тармағы бойынша іс-әрекетінде қылмыстық құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты қылмыстық іс тоқтатылды.

2024 жылғы 22 тамызда комиссия №36 хаттама қабылдады, ол жоғарыда көрсетілген №243900031000075 қылмыстық іс бойынша нәтижелерді алғаннан кейін өтініштерді қарау үшін №19,20,21,23,25 хаттамалармен қабылданған өтініштерді қанағаттандыру туралы шешімдердің күшін жояды.

2024 жылғы 1 қазанда "Қостанай облысы әкімдігінің ветеринария басқармасы" ММ Амангелді ауданының әкімі мен Амангелді ауданының прокурорының атына Қостанай облысы полиция департаментінің тергеу-жедел тобы тергеушісінің 2024 жылғы 17 қыркүйектегі қаулысына сәйкес ветеринария басқармасының қызметкерлері Комиссияның қарауына ұсынылған көктемгі су тасқыны салдарынан зардап шеккен адамдарға тиесілі ауыл шаруашылығы жануарлары тіркелген мәліметтер туралы салыстырып тексеру жүргізгені туралы хат жолдады. 2024 жылғы 18 қыркүйектен бастап ветеринария басқармасының қызметкерлері АШЖ базасында тіркелген мал бойынша 3697 бас малға 86 өтініш берушіден (оның ішінде ІҚМ – 1081, жылқы – 1314, ұсақ мүйізді мал-1302) ақпаратты қайта қарады. Оның ішінде 1762 мал басына 54 өтініш берушіде (оның ішінде ІҚМ - 372, жылқы – 736, ұсақ мал-654) мынадай бұзушылықтар анықталды:

-ТЖ жарияланғаннан кейін -1681 бас (ІҚМ-348, жылқы -679, ұсақ мал -654) вакцинацияланды;

– ТЖ жарияланғаннан кейін АШЖ базасына есепке қойылды – 10 бас (ІҚМ -19, жылқы-57, ұсақ мал-30).

2024 жылғы 18 қазанда комиссия Амангелді ауданы тұрғындарының, оның ішінде жоғарыда аталған адамдардың өтініштерін қайта қарады.

Өтініштерді қарау нәтижелері бойынша комиссия келесі негіздер бойынша өтініштерді қанағаттандырудан бас тарту туралы № 42 шешім қабылдады:

1. Қостанай облысы полиция департаментінің Тергеу басқармасы Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 24-бабы 3-бөлігі, 190-бабы 3- бөлігі бойынша қозғаған 2024 жылғы 6 және 24 қыркүйектегі №243900031000075 қылмыстық іс бойынша ұсыным негізінде. Жауапкер өкілінің түсініктемелеріне сәйкес, осы негізде куәгерлердің айғақтары өз растауын таппағандықтан немесе куәгерлер өз айғақтарынан бас тартқандықтан бас тартылды.

2. "Қостанай облысы әкімдігінің ветеринария басқармасы" ММ-нің 2024 жылғы 1 қазандағы № 06-07/1288 хаты негізінде ауыл шаруашылығы жануарларының меншік иелерінің мәліметтерін салыстыру нәтижелері бойынша. Бұл бас тарту АШЖ базасының мәліметтері бойынша су тасқынынан кейін өлген малға 2024 жылдың сәуір – қыркүйек айларында, яғни су тасқынынан кейін вакцинация жүргізілгеніне негізделген.

3. Қостанай облысы прокуратурасының 2024 жылғы 14 тамыздағы № 2- 09070-27-07973 хаты негізінде. Прокуратураның мәліметінше, өлген деп аталған мал іс жүзінде 2023 жылы тіркеуден шығарылған.

2024 жылғы 18 қазандағы № 42 хаттамамен (бұдан әрі – № 42 хаттама) аудан тұрғындарының өтініштерін жалпы сомасы 801 882 000 теңгеге қанағаттандырудан бас тартылды, оның ішінде талап қоюшылардың өтініштері бойынша 519 312 000 теңгеге.

Осы Хаттамамен аудан тұрғындарының "Көмек KST" қоғамдық қорынан жалпы сомасы 617 186 000 теңгеге, оның ішінде талап қоюшылардың өтініштері бойынша 55 917 000 теңгеге қаражат төлей отырып, залалды өтеу туралы өтініштерін қанағаттандыру туралы шешім қабылданды. Талап қоюшылар сотқа жүгініп Амангелді ауданының аумағындағы табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккендерге келтірілген материалдық залалды бағалау және өтеу жөніндегі комиссиясының 2024 жылғы 18 қазандағы № 42 хаттамасын және 2024 жылғы 22 тамыздағы № 36 хаттамасын заңсыз деп тану және күшін жоюды сұраған.

Талап қоюдан бас тарта отырып, бірінші және апелляциялық соттар комиссияның 2024 жылғы 22 тамыздағы №36 және 2024 жылғы 18 қазандағы №42 хаттамалармен рәсімделген шешімдері заңды және негізді қабылданғанын атап өтті, өйткені олар берген өтініштерде талап қоюшылар көрсеткен жануарлардың өлім фактісі нақты анықталмаған.Талап қоюшылардың айғақтары мен түсіндірмелері оқиғаның басталу күні мен орны бойынша шешілмейтін қайшылықтарды қамтиды; АШЖ базасы бойынша су тасқыны кезінде өлген ретінде мәлімделген мал су тасқыны аяқталғаннан кейін вакцинацияланған болып көрсетіледі, АШЖ базасындағы мәліметтерді өзектендіру (түзету) жөніндегі соттың шешімі, атап айтқанда жүргізілген вакцинация туралы мәліметтерді алып тастау туралы шешім жоқ, сондай-ақ орындалған жұмыстардың актілерімен және кәдеге жарату актілерімен эпизоотияға қарсы іс-шараларды жүргізу жөніндегі көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу туралы шарттың толық орындалуы расталады, 2024 жылғы 08 ақпан және оған 2024 жылғы 24 желтоқсандағы қосымша келісім; М.Д.Тасмағамбетованың малы АШЖ базасы бойынша сату себебінен 2023 жылғы 02 қарашада есептен шығарылған; А.Баженов, Е.Жармағамбетов, Н.Абдрахмановтың малдары су тасқынынан кейін тіркелген.

Сондай-ақ сот қабылданған хаттамалық шешімдердің заңдылығына әсер ететін рәсімдік бұзушылықтар жоқ екенін, кворум сақталғанын, № 36 хаттама бойынша шығарылған шешім Комиссияның құзыретіне жататынын, хаттама нысанының сәйкес келмеуі қабылданған шешімді заңсыз деп тану үшін негіз бола алмайтынын көрсетті.

Кассациялық сот аталған төменгі сатыдағы соттардың қорытындыларымен төменгі себептермен келіседі.

«Азаматтық қорғау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 58 бабына сәйкес, табиғи сипаттағы төтенше жағдайлармен жеке тұлғалардың денсаулығы мен мүлкіне келтірілген зиян (нұқсан) Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен, зардап шеккендердің ең төменгі қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қажетті шекте өтеледі.

Зиянды өтеу тәртібі табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардың салдарынан зардап шеккендерге өтемақы төлеу қағидаларымен реттеледі. Бұл қағидалар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 желтоқсандағы № 1358 қаулысымен бекітілген (бұдан әрі - № 1358 Қағидалар).

№1358 Қағидаларының 3 тармағына сәйкес, табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккендерге келтірілген зиянды (залалды) өтеу Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасына сәйкес табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардың салдарын жоюға көзделген жергілікті атқарушы органдардың бюджет қаражаты есебінен және (немесе) ұйымдардың қаражаты, азаматтардың, қорлар мен қоғамдық бірлестіктердің ерікті жарналары, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына қайшы келмейтін өзге де көздер есебінен зардап шеккендердің ең минималды сұранысын қанағаттандыру үшін қажетті шектерде жүзеге асырылады.

№1358 Қағидаларының 3-1 тармағының 2) тармақшасына сәйкес зардап шеккендердің ең минималды сұранысын қанағаттандыру үшін қажетті ауылшаруашылық жануарлары өтеледі.

Ауыл шаруашылығы саласында залалды өтеу мәселелері Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашалығы министрінің 2024 жылғы 17 мамырдағы № 167 (2024 жылдың мамыр айындағы редакциясы бойынша) (бұдан әрі-№167 Қағидалары) бұйрығымен бекітілген ауыл шаруашылығы саласында табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар нәтижесінде жеке және заңды тұлғаларға келтірілген залалды өтеу қағидаларымен келтірілген залалды өтеу тәртібін айқындалады.

Қағиданың 19 тармақшасына сәйкес, жеке және заңды тұлғаларға бюджет қаражаты есебінен және/немесе бюджеттен тыс қаражат есебінен мыналар белгіленген өлген ауыл шаруашылығы жануарлары үшін залалды өтеу жүзеге асырылады:

1. өлген ауыл шаруашылығы жануарында сәйкестендіру белгілерінің (құлақ сырғасы, тавро, микрочип) болуы;

2. өлген ауыл шаруашылығы жануарының сәйкестендіру белгілері жоқ, бірақ ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру дерекқорында болғанының расталуы;

3. өлген ауыл шаруашылығы жануарының орналасқан жерінің болмауы, бірақ ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру дерекқорында болғанының расталуы.

Қағиданың 20 тармақшасына сәйкес, жеке және заңды тұлғаларға бюджеттен тыс қаражат есебінен мыналар белгіленген өлген ауыл шаруашылығы жануарлары үшін залалды өтеу жүзеге асырылады: 1) сәйкестендіру белгілері жоқ өлген ауыл шаруашылығы жануарының болуы және ауыл шаруашылығы жануарларының бірдейлендіру дерекқорында болмауы.

2. өлген ауыл шаруашылығы жануарының орналасқан жерінің болмауы және ауыл шаруашылығы жануарларының бірдейлендіру дерекқорында болмауы.

Табиғи сипаттағы төтенше жағдай жарияланған кезде облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы органы облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы органдарының, ішкі істер органдарының (келісу бойынша), қоғамдық ұйымдардың, "Атамекен" Қазақстан Республикасы Ұлттық Кәсіпкерлер палатасының өңірлік кәсіпкерлер палатасының өкілдері және жергілікті қоғамдастықтар өкілдерінің қатарынан комиссия құрады. Комиссия мүшелерінің жалпы саны жеті адамнан кем емес тақ санды құрайды.

Өлген ауыл шаруашылығы жануарларының залалын өтеу құнының мөлшерін анықтауды комиссия жүзеге асырады

167 Қағиданың 27 тармақшасына (2024 жылдың мамыр айындағы редакциясы бойынша) сәйкес, Комиссия он бес жұмыс күні ішінде өлген ауыл шаруашылығы жануарлары үшін залалды өтеуге арналған өтінімде қамтылған деректердің (мәліметтердің) дұрыстығын тексереді.

Осы Қағидалардың 19 тармағында көрсетілген жағдайларда комиссия ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру жөніндегі дерекқорда ауыл шарушылығы жануарларының жеке нөмерлері бойынша ауыл шаруашылығы жануарларының иелері туралы мәліметтерді тексеруді жүзеге асырады.

Аталған Қағидалардың 20-тармағында көрсетілген жағдайларда комиссия ауыл шаруашылығы жануарларының иелері туралы мәліметтерді әр шаруашылық бойынша электрондық есепке алу деректері бойынша тексеруді жүзеге асырады.

Қағидалардың 19-тармағының 3) тармақшасына және 20-тармағының 2) тармақшасына сәйкес ауыл шаруашылығы жануарларының орналасқан жерінің жоқтығы анықталған кезде кемінде 3 куәгерді тарта отырып, ауыл шаруашылығы жануарларының өлімінің комиссиялық актісі жасалады.

Баяндалғанның негізінде, 167-Қағидалардың ережелерін тура түсіндіруді негізге ала отырып, берілген өтінімдерде қамтылған нақты мәліметтер болған жағдайда, өлген ауыл шаруашылығы жануарлары үшін залал өтелуге жатады.

АПК-нің 68-бабына сәйкес, әрбір дәлелдеме салыстырмалылықты, жарамдылығын, шынайылығын ескере отырып бағалауға жатады.

Бірінші және апелляциялық сатыдағы соттар К.Ергазинның талап арызын қанағаттандырудан бас тарту туралы дұрыс шешім қабылдады, өйткені АШЖБ базасы бойынша талап қоюшылардың өлген ретінде көрсетілген деректердегі жылқылары су тасқыны аяқталғаннан кейін вакцинацияланған болып есептеледі.

08.02.2024 жылғы №7 және №8 қызметтерді мемлекеттік сатып алу туралы шарттарға сәйкес, "Амангелді ауданының ветеринариялық станциясы" КМК 2024 жылғы қаңтар-желтоқсан аралығында 274 824 566 теңге сомасында эпизоотияға қарсы іс-шараларды өткізу бойынша қызметтер көрсетуге міндеттенді.

2024 жылғы 24 желтоқсанда "Қостанай облысы әкімдігінің ветеринария басқармасы" ММ мен Қостанай облысы әкімдігінің ветеринария басқармасының "Амангелді ауданының ветеринариялық станциясы" КМК арасында №7/1 қосымша келісім жасалды, оған сәйкес 2024 жылғы 8 ақпандағы № 7 шарттың жалпы сомасы 280 087 166 теңгеге өзгертілді. Көрсетілген қызметтердің актілерінен, төлем тапсырмаларынан және ЭШФ-дан 2024 жылы орындаушы шарты толық орындады.

Пайдаланылған биопрепараттардан бос құтыларды кәдеге жарату актілері де жүргізілген вакцинация фактісін растайды.

Сондықтан, комитет пен ветеринариялық дәрігерлердің вакцинация жүргізбеу фактісін растау туралы талап қоюшы Е.К. Ергазиның дәлелдерін сот назарға алған жоқ, өйткені аталған мән-жайлар белгілі бір дәлелдемелермен, атап айтқанда, шарт орындалды деп есептелетін және мемлекеттік сатып алу туралы шарттың орындалмағанын растайтын құжаттарды бұрмалау фактісін анықтаған сот актілерімен расталуы тиіс.

Қазіргі уақытта мұндай сот актілері жоқ.

Бұдан басқа, сот ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 2010 жылғы 02 маусымдағы №367 бұйрығымен бекітілген Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру және одан үзінді беру жөніндегі дерекқорды қалыптастыру және жүргізу қағидаларының 35-тармағының ережелерін (бұдан әрі-сот) дауға негізді түрде қолданды – 367-ереже), соған сәйкес сот тәртібімен ауыл шаруашылығы жануарлары туралы мәліметтерді өзектендіру (түзету) жөніндегі фактіні анықтаған кезде көрсетілетін қызметті беруші сот шешімі негізінде деректер базасында ауыл шаруашылығы жануарлары туралы мәліметтерді өзектендіруді (түзетуді) жүзеге асырады, ал соттың өзектендіру (түзету) жөніндегі шешімі жоқ.

Баяндалғанның негізінде, төменғі сатыдағы сотар мемлекеттік сатып алу туралы орындалған шарт, орындалған жұмыстар актілері және пайдаланылған биопрепараттардан бос құтыларды кәдеге жарату актілері болған кезде, оларға сәйкес ветеринариялық іс-шаралар толық көлемде орындалған, тиісті сот актілері болмаған, АШЖБ базасына енгізілген вакцинация туралы мәліметтердің жалғандығын болжауға негіз жоқ деген дұрыс қорытынды жасады.

Заңды күші бар дәлелдемелер мемлекеттік сатып алу туралы шарт пен көрсетілген қызметтер актілері арасында көрсетілген, талап қоюшының өзінің ұсынған мәліметтердің дұрыстығы туралы шағымның дәлелдері назарға алынбайды.

М.Д.Тасмағамбетованың талап арызын қанағаттандырмау тұралы соттар негізді шешімге келді, өйткені тексеру кезінде жануарларды 2023 жылғы 02 қарашада есептен шығару фактісі анықталды. Бұл ретте өтінім беруші, өтініміне қосымша ретінде 2020 жылға арналған АШЖБ базасынан үзінді көшірмені берді.

АШЖБ базасына енгізілген есептен шығару туралы мәліметтердің қателігі туралы М.Д.Тасмағамбетованың шағымының дәлелдері назар аударуға лайық емес, өйткені № 367 Қағидалардың 35-тармағына сәйкес мәліметтерді өзектендіру (түзету) тиісті сот актісімен расталуы тиіс.

Осылайша, талап қоюшылар комиссияға жеке нөмірлері өтінімдерге қоса берілген ауыл шаруашылығы жануарларының су тасқыны салдарынан болған жағдай туралы нақты мәлімет бермегендіктен, сот комиссияның даулы шешімінің заңдылығы мен негізділігі туралы дұрыс қорытынды жасады.

ӘРПК-нің 84-бабының 1-бөлігіне сәйкес, Қазақстан Республикасының әкімшілік рәсімдер туралы заңнамасын бұзу, егер мұндай бұзушылық дұрыс емес әкімшілік актіні қабылдауға әкеп соқтырса не әкеп соқтыруға әкелсе, әкімшілік актіні заңсыз деп тану үшін негіз болып табылады. Дұрыс әкімшілік актіні тек ресми негіздер бойынша заңсыз деп тануға болмайды.

Осыған байланысты, №36 хаттама бойынша тыңдаудың болмауы бөлігінде рәсімдік сипаттағы бұзушылықтар туралы шағымның дәлелдері әкімшілік актіні заңсыз деп тану үшін негіз болып табылмайды, өйткені олар ресми бұзушылық болып табылады.

Комиссияның 2024 жылғы 18 қазандағы залалды өтеуден бас тарту туралы түпкілікті шешім қабылданған отырысында рәсімдік бұзушылықтар жоқ.

Зиянды өтеу туралы өтініштерді қанағаттандыру туралы бұрын шығарылған хаттамалық шешімдердің күшін жоюға комиссияның құзыретінің жоқтығы туралы шағымдардың дәлелдері назар аударуға лайық емес, өйткені "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 65-бабына сәйкес қолданысы тоқтатылғанға дейін жеке-дара қолданылатын құқықтық актінің күшін оны қабылдаған орган жоюы мүмкін.

Өтініштерді қанағаттандыру туралы комиссияның хаттамалық шешімдері олардың күші жойылған кезде тоқтатылған жоқ, өйткені олар орындалмады.

Кассациялық сот, бірінші және апелляциялық сатыдағы соттардың шешімдерін заңды және негізді деп санайды, өйткені олар сотта анықталған нақты мән-жайлар мен заңдылық, әділеттілік принциптері ескеріле отырып қабылданған.

Талап қоюшылардың кассациялық шағымдарында көрсеткен уәждері кезінде төменгі саты соттарымен жан-жақты зерттеліп, оларға тиісті құқықтық баға берілген.

Сондықтан, іс бойынша қабылданған бірінші сатыдағы сот шешімінің және апелляциялық сот қаулысының күшін жоюға, сөйтіп, кассациялық шағымдарды қанағаттандыруға еш негіз жоқ.

ӘРПК-нің 169-бабының бірінші бөлігін, және АПК-нің 451-бабы екінші бөлігінің 1) тармақшасын басшылыққа алып, кассациялық сот

ҚАУЛЫ ЕТТІ:

Қостанай облысы мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2025 жылғы 17 сәуірдегі шешімі, Қостанай облыстық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 2025 жылғы 10 қыркүйектегі қаулысы өзгеріссіз қалдырылсын.

Талап қоюшылар Ергазин Конысбек Абыкановичтың, Тасмагамбетова Мария Дарменовнаның кассациялық шағымдары қанағаттандырусыз қалдырылсын.

Төрағалық етуші

Е. Нұралиев

Судьялар

Л. Кудекова