№6003-25-00-2к/4942

ҚАУЛЫ

2026 жылғы 23 ақпан Астана қаласы

Азаматтық істер жөніндегі кассациялық сот құрамында: төрағалық етуші судья Г.С.Джаппарова, судьялар А.К.Есдаулетов, Н.Б.Ормаханов, прокурор Н.А.Молдахановтың,

талап қоюшы А.У.Тузелбаевтың және оның өкілі С.У.Мыркалыковтың қатысуларымен,

ашық сот отырысында бейне-байланыс құрылғысы арқылы талап қоюшы Али Умирзакович Тузелбаевтың жауапкер «Қазақстан Республикасы ішкі істер министрлігі Жамбыл облысының полиция департаменті» мемлекеттік мекемесіне бұйрықты заңсыз деп танып, күшін жоюды, жұмысқа қайта орналастыруды, бос жүруге мәжбүр болған уақыты үшін жалақысын өндіру туралы талап қоюы бойынша Тараз қалалық сотының 2025 жылғы 25 ақпандағы шешімі мен Жамбыл облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2025 жылғы 28 мамырдағы қаулысына талап қоюшының кассациялық шағымымен түскен азаматтық істі қарап,

АНЫҚТАДЫ:

А.У. Тузелбаев сотқа аталған талап қоюмен жүгінген.

Тараз қалалық сотының 2025 жылғы 25 ақпандағы шешімімен талап қою қанағаттандырусыз қалдырылған.

Жамбыл облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2025 жылғы 28 мамырдағы қаулысымен бірінші сатыдағы сот шешімі өзгеріссіз қалдырылған.

Кассациялық шағымда талап қоюшы қызметтік тергеу заң талаптары сақталмай жүргізілгенін, тәртіптік жаза қолдануға жеткілікті негіз болмағанын, қылмыстық іс бойынша түпкілікті шешім қабылданбай тұрып жұмыстан шығаруға болмайтынын, бұйрыққа қол қойған тұлғаның өкілеттігі болмағанын, сондай-ақ соттардың дәлелдемелерге толық баға бермегенін көрсетіп, дау айтылған сот актілерінің күшін жойып, талап қоюды қанағаттандыру туралы жаңа шешім қабылдауды сұраған. Кассациялық сот іс құжаттарын зерделеп, тараптардың түсініктерін және прокурордың кассациялық шағымды қанағаттандырусыз қалдырып, сот актілерін күшінде қалдыру жөніндегі қорытындысын тыңдап, төмендегідей тұжырымға келді.

Қазақстан Республикасы Азаматтық процестік кодексінің (бұдан әрі – АПК) 438-бабының 5-бөлігіне сәйкес материалдық немесе процестік құқық нормаларының елеулі түрде бұзылуы заңсыз сот актісін шығаруға әкеп соққан жағдайда ғана заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негіз болады.

Іс бойынша мұндай заң бұзушылықтарға жол берілмеген.

Іс құжаттарынан анықталғандай, талап қоюшы А.У.Тузелбаев Тараз қаласы полиция басқармасы патрульдік полиция батальонының қызмет инспекторы, полиция капитаны қызметін атқарған. 2024 жылғы 8 тамыздағы батальон командирінің орынбасары Б.Байжановтың баянаты негізінде талап қоюшыға қатысты қызметтік тергеу жүргізілген.

Қызметтік тергеу нәтижесінде талап қоюшы 2024 жылғы оқиға кезінде жаяу жүргіншілерге жол бермеген автокөлік жүргізушілерін тоқтату барысында, «Тойота Лэнд Крузер 100» маркалы, мемлекеттік тіркеу белгісі 006/АА/08 автокөлігінің жүргізушісі И.Д.Цойдан әкімшілік жауапкершілікке тартпау үшін 5000 теңге көлемінде заңсыз сыйақы талап етіп, оны «Каспий Голд» мобильдік қосымшасы арқылы аудартқаны анықталған. Осы арқылы жүргізушіні әкімшілік жауапкершіліктен заңсыз босатқан.

Сонымен қатар, «Ауди Б4» маркалы автокөлік жүргізушісіне қатысты да әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырмай, заңсыз шешім қабылдағаны анықталған.

Бейнетіркегіш жазбаларын зерделеу барысында талап қоюшының Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2014 жылғы 31 желтоқсандағы №971 бұйрығымен бекітілген Нұсқаулық талаптарын өрескел бұзғаны, яғни бейнетіркегіш камерасын қасақана басқа жаққа бұрып, аудиожазбаны өшіруге әрекет жасағаны айқындалған.

Осы мән-жайларға байланысты Жамбыл облысы полиция департаментінің 2024 жылғы 27 тамыздағы №621 бұйрығымен талап қоюшыға «Құқық қорғау қызметі туралы» Заңның 80-бабы 1-тармағының 13), 14) тармақшалары негізінде құқық қорғау органдарынан шығару түріндегі тәртіптік жаза қолданылған.

Талап қоюшыға қатысты қызметтік тергеу белгіленген тәртіппен жүргізілген, одан жазбаша түсініктеме алынған, құқықтары түсіндірілген, тәртіптік комиссияда қаралған. Рәсімдік талаптардың бұзылғаны туралы дәлелдер ұсынылмаған.

Талап қоюшының қылмыстық іс бойынша түпкілікті үкім заңды күшіне енбей тұрып жұмыстан шығаруға болмайды деген уәжі негізсіз, себебі тәртіптік жауаптылық қылмыстық жауаптылықтан дербес болып табылады. Қызметтік теріс қылық фактісі анықталған жағдайда тәртіптік жаза қолдану қылмыстық істің нәтижесіне тәуелді емес.

Сонымен қатар, Тараз қаласы №2 сотынің үкімімен талап қоюшы Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 366-бабының 2-бөлігі бойынша кінәлі деп танылып, айыппұл түріндегі жаза тағайындалған.

Бұйрыққа қол қойған тұлғаның өкілеттігі жоқ деген уәж де негізсіз, себебі іс құжаттарында оның тиісті кезеңде міндетін атқаруға өкілетті болғанын растайтын құжаттар бар.

АПК-нің 76, 77-баптарына сәйкес сот дәлелдемелерді жан-жақты, толық және объективті зерттеу негізінде бағалайды.

Бірінші және апелляциялық саты соттары барлық дәлелдемелерге тиісті құқықтық баға берген.

Осы мән-жайларды ескере отырып, талап қоюшының әрекеттері құқық қорғау органы қызметкеріне қойылатын талаптарға қайшы келетіні, орган беделіне нұқсан келтіретін теріс қылық болып табылатыны дұрыс анықталған.

Қызметтен шығару заң талаптарына сәйкес жүзеге асырылған.

Сондықтан бұйрықты заңсыз деп тануға, күшін жоюға, бұрынғы қызметіне қайта орналастыруға және бос жүрген уақыты үшін жалақы өндіруге құқықтық негіздер жоқ.

Қабылданған шешімнің негіздері мен себептері дау айтылған сот актілерінде заң нормаларына сілтеме жасалына отырып толық көрсетілген, шағымда аталған уәждер соттармен толығымен зерделенген, жаңа уәждер шағымда келтірілмеген.

Мұндай жағдайда дау айтылған сот актілерінің күшін жоюға негіз жоқ. Сол себепті, сот актілерін күшінде, кассациялық шағым қанағаттандырусыз қалдырылуға жатады.

АПК-нің 451-бабының 2-бөлігінің 1)-тармақшасын басшылыққа алып,

сот

ҚАУЛЫ ЕТТІ:

Тараз қалалық сотының 2025 жылғы 25 ақпандағы шешімі мен Жамбыл облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2025 жылғы 28 мамырдағы қаулысы күшінде, кассациялық шағым қанағаттандырусыз қалдырылсын.

Г.Джаппарова

Судьялар А.Есдаулетов

Н.Ормаханов