№6001-24-00-6ап/514

ҚАУЛЫ

2024 жылғы 17 қыркүйек Астана қаласы

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы құрамында:

төрағалық етуші – алқа судьясы С.Ү.Баймаханов,

судьялар – Е.Д.Өмірәлиев, Ш.Т.Даниярова,

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының ғимаратында ашық сот отырысында талап қоюшылар Балгын Хамитович Саттыбаевтың, Алтынбек Нурманович Танабаевтың, Михаил Юрьевич Ушаковтың, Бахитжан Мейрбаевич Орынбасаровтың, Мухан Мухамежанович Мырзакуловтың, Аскар Нукенович Борамбаевтың, Серик Тлеубекович Матаевтың, Болат Кажекенович Кантаевтың, Николай Иванович Керемништің, Николай Николаевич Марсовтың, Салтанат Сатынбековна Агибаеваның, Галымжан Бердибекович Ибрагимовтың, Ришат Ескожаевич Агибаевтың, Айгерім Оспанқызы Боденбаеваның, Канат Капарович Умбеталиевтің, Аралбек Ногайбекович Омаровтың, Шәмшия Оңалханқызы Айтбекованың, Алмаш Оспановна Жортбасованың, Рысмахан Балабекович Бекжановтың, Замиддин Амзеевич Байходжаевтың, Жарас Тулегенович Рыскуловтың, Болат Онлабаевич Нурбековтың, Бахытжан Сеиткасымович Ашировтың, Бауыржан Нурмухаметович Еменовтың, Даурен Толегенович Тымбаевтың, Елена Эдуардовна Геринаның, Бибигуль Бердибековна Ибрагимованың, Лаззат Ермахановна Баймаханбетованың, Айнур Ермахановна Баймаханбетованың, Оксана Обидовна Журавлеваның, Елена Обидовна Шарипованың, Дмитрий Александрович Сюринның, Кристина Валерьевна Денисенконың, Евгений Николаевич Марсовтың, Наталья Николаевна Трифонованың, Аскар Сембинович Смагуловтың, Шарипхан Алтаевич Жумадуллаевтың, Гулсим Шарипхановна Жумадуллаевнаның, Досан Аймухаметович Ниязбаевтың, Айкул Сейдахановна Мусинаның, Жанар Улдакановна Тасбулатованың, Алтынай Азаматқызы Бектұрғанның, Гульзира Бектургановна Абсатарованың, Улдан Абсаттарованың, Куралай Каттауовна Абсатарованың, Азамат Бектурганович Абсатаровтың, Лязат Бектургановна Абсатарованың, Едилхан Джумадинович Имашевтың, Дархан Еділханұлы Жұмадіннің, Жанна Бейсембековна Акимбаеваның, Аяжан Бектасовна Газизованың, Асхат Альжанович Маденбековтың, Эльмира Аскербаевна Конурбаеваның, Лаура Сатыбалдиновна Мусатаеваның, Баян Маратқызы Ермағанбеттің, Кульжихан Дуйсеналиевна Бошугулованың, Абдрахим Аминович Абазовтың, Мурат Ниязалиевич Касеновтың, Бакберген Оразович Нусиповтың, Зауре Аманжоловна Терлекбаеваның, Нагматжан Ахметжанович Ибрагимовтың, Оспан Садуакасович Боденбаевтың, Алтынча Базаровна Ниязбекованың, Адамбек Маденович Коянбаевтың, Канат Кыдырбаевич Жиенкуловтың, Сара Кадыровна Каликееваның, Рано Ишматовна Каримкулованың, Махамбет Адамбекулы Маденнен, Нұржан Нұрділлаұлы Кенжеғұлдың, Бахытжамал Шарапхановна Шарапханованың, Лаура Оразханқызы Жанысбектің, Алия Сагиндыковна Сержанованың, Бауыржан Манасбайұлы Тұрабаевтың, Багит Базарбаевтың, Каршига Жорабековна Жусипованың, Кошкинбек Ауезханович Исзтлеуовтың, Калия Жорабековна Джусупованың, Тлеухан Касымбаевна Абдикадырованың, Алмас Есенгельдиевич Абиловтың, Айгуль Есенгельдиевна Абилованың, Айнур Есенгельдиевна Абилованың, Раушан Есенгельдиевна Абилованың, Рустем Сапарбекович Адиловтың, Алишер Турсуналиевич Акинчаевтың, Гулшахар Абдижаппаровна Алибекованың, Аманжан Пернебаевич Арипжановтың, Талғат Төлешұлы Арыстанбековтың, Әбутәліп Охапұлы Ахметтің, Нурипа Оскенқызы Байсапароваң, Айман Султановна Беккулованың, Айдана Бакановна Дуйсенованың, Ерлан Ержанұлы Ертаевтың, Шаһаризада Әлібектің, Қазыбек Әбдіжаппарұлы Әлібектің, Нұрмахан Кенжегулович Жанисбековтың, Гүлмира Нұрмаханқызы Жанысбектің, Асетилла Кенжекулович Жанысбековтың, Дуйсенкуль Шералиевна Жанысбекованың, Фатима Қабылқызы Жолдасованың, Нурлан Сабырович Заиндиновтың, Акылбек Кашкинович Исабековтың, Гаухар Наримановна Кабылбекованың, Нурлан Абилпейсович Калышевтің, Улту Кенжебаевна Карабалаеваның, Нурдаулет Мухаметжанович Кожабековтың, Нуртлеу Даулетович Кожабековтың, Асанали Курманалиевич Коканбаевтың, Жұмахан Жарылқасынұлы Қалыбектің, Сұлушаш Жұманқызы Қалыбектің, Бакдаулет Абралиевич Маукеновтың, Созакбай Нурдаулетович Нышановтың, Кайсар Оспаналиевич Оралбаевтың, Динара Куралбековна Пернебекованың, Күлзахира Пошайқызының, Гулайна Кенбабаевна Самуратованың, Бибигуль Ахметовна Султанбекованың, Лашын Муратовна Тапалованың, Бисара Нусипжановна Таубалдиеваның, Шынаркуль Сатхановна Таукебаеваның, Рабига Кылышбековна Усманованың, Гулбакыт Кайыпбердиевна Шамшиеваның, Оралбек Орынбасарович Ыскаковтың, Алия Калдыбаевна Қанжигитованың, Бостан Ислямович Абдуллиннің, Гульмайраш Советжановна Кожамжарованың, Бахыт Касимович Курпеновтың, Ардак Ташболатовна Сабитованың, Алибек Курасбекович Анартаевтың, Серик Елубаевич Елубаевтың, Шайркуль Кадырбековна Тайтелиеваның, Мурат Муктарович Абдушкуровтың, Шаймерден Каримович Кубеевтің, Наурызгали Айкынбекович Крекесовтың, Ақыл Садуақасовна Махамбетованың, Алтай Серикович Дауылбаевтың, Бекен Зейнуллаевич Каримжановтың, Кульжамал Оразалиеваның, Гульчехра Ишматовна Рафиеваның, Мурат Сапарбаевич Рустемованың, Сандигуль Сапарбаеваның, Гулстан Сапарбаеваның, Дмитрий Александрович Миловановтың, Ляззат Сейтбаевна Сакпаеваның, Гульжан Сапаховна Ералиеваның, Татьяна Владимировна Коллардың, Геннадий Васильевич Коллардың, Тимур Каметович Ниязбековтың, Нурлан Алиевич Нуртаевтың, Ерболат Бейсенұлы Қырғызбектің, Рустем Адамбекұлы Мәденнің, Ерден Берликбаевич Оспанкуловтың, Дина Бейбитовна Абдулованың, Светлана Габбасовна Сарсембиеваның, Аскар Советович Сапарбаевтың, Куаныш Жаксыбекович Базильбаевтың, Саруарт Метербаевна Ногайбаеваның, Евгений Александрович Брызгаловтың, Марат Кулахметович Акпамбетовтың, Айгуль Телемгеновна Утебаеваның, Талгат Берикканович Жангирбаевтың, Мурат Кусманович Рахимжановтың, Нурзия Мырзагазиновна Кантаеваның, Каныбек Досанович Бейсеновтың, Мариям Малкарбиевна Османованың, Кулсимхан Турсынгалиевна Исенбаеваның, Гульзай Алдабергеновна Джаксылыкованың, Бакытжан Балтабаевич Байботаевтың, Арман Сейтханович Бейсембаевтың, Баян Хамитовна Саттыбаеваның, Мухтар Тамабекович Кудайбергеновтың, Абуталип Келгенбаевич Бейсембаевтың, Сейдана Тургунбаевна Мурзахметованың, Зауре Жаксылыковна Ахметованың, Аида Нурлыевна Мусырованың, Акынзада Жолшановна Мамбеткулованың, Талгат Макулбекович Акановтың, Дулат Махулбекович Ахановтың, Бакыт Жаксылыковна Ахметованың, Жанат Сапарбаевна Рустемованың, Ляззат Николаевна Тургумбаеваның, Бекбулат Асильбаевич Мурзахметовтың, Жомарт Есенбаевич Даниевтің, Айгуль Тнышкуловна Бабаеваның, Бибигуль Кулипбаевна Бопбекованың, Ермекбай Алимкулович Оспановтың, Кулгайша Оспанованың, Лязаткуль Алимкуловна Оспанованың, Назкуль Турысбековна Тезекбаеваның, Аршакуль Коянбаевна Тобетованың, Мейрамкуль Жамалбековна Тулегенованың, Ернат Қынатұлы Қынаттың, Алия Амзеевна Оспанованың, Орынкуль Отарханованың, Бахыткуль Рахметилдаева Сопабекованың, Сауле Рахметилдаевна Сопабекованың, Ербол Кынатович Тулековтың, Кемел Кожахметович Амриннің, Кенен Кемелович Амриннің, Бахыт Мерекенованың, Ерлан Онграулы Мухамадиевтің, Назгуль Артыкбаевна Оспанованың, Динара Джусанбаева Онгарбаеваның, Гаухар Бердибековна Ибрагимованың, Максат Бердибекович Ибрагимовтың, Нурболат Дурманович Жармагамбетовтың, Нуржаубай Омиргазиевич Хусайыновтың, Жанат Болатхановна Баймолдаеваның, Маулет Белтаевич Смагуловтың, Лаура Нурлыбековна Нурбекованың, Шара Каскирбековна Муратбекованың, Мырзабек Алдашевич Ералиевтің, Куралай Женисовна Таттимбетованың, Гульнарахан Ахматовна Абидованың, Шолпан Сыбанбаевна Киргизбекованың, Аманкул Шалмановна Джардембаеваның, Гульжан Бейсенбековна Абраимованың, Искаир Джардемович Абахановтың, Купесбай Оразбаевич Жампиисовтың, Нурлан Султановтың, Эльмира Бейсеновна Киргизбекованың, Бахыт Сыбанбаевна Курмашеваның, Айжан Бакытбековна Нургалиеваның, Айтас Рыскалиевич Ахметкалиевтің, Кайрат Бейсенгалиевич Кудушевтің, Гульжан Бакытбековна Кунафинаның, Раушан Бакытбековна Кудушеваның, Алия Мадиходжаевна Байменованың, Хибатхан Маулханның, Салтанат Аденовна Мукашеваның, Павел Анатольевич Маляровтың, Манарбек Зейненович Нургалиевтің, Казина Медетбекованың, Кенжегали Байназарович Тавакеловтың, Муса Хамитович Саттыбаевтың, Берик Маликович Турлумбековтың, Орынбасар Турысбекович Турысбековтың, Улжалгас Дуйсенгалиеваның, Сауле Тулегеновна Мерекеновнаның, Кайша Тургамбековна Ишпакпаеваның, Сауле Советовна Джаманбаеваның, Нурболат Акишович Султанбаевтың, Смажан Кемелкожаевич Балташевтың, Мурат Сыбайласович Сыбайласовтың, Жазира Жумахановна Балташеваның, Нургали Асамбаевич Кембаевтың, Мауя Ивановна Кембаеваның, ДанаКулаш Болсынбековна Серикбаеваның, Ерлан Берликбаевич Оспанкуловтың, Шамшинур Сеитовна Маметованың, Мейрман Есенбекович Жанибековтың, Ерболат Пермешович Сулейменовтың, Жанат Оспановна Тобагобулованың, Жанар Нурбековна Кайнбаеваның, Нуржан Турсунбаевич Кунгебаевтың, Совет Жаппарович Алдабергеновтың, Багила Жаксылыковна Ахметованың, Ганижан Бидайбекович Джузбаевтың, Талгат Бахытбекович Кунафиннің, Шынар Баяхметовна Кунафинаның, Косай Утаевич Бекбауовтың, Бакыт Абрашимовна Шалгымбаеваның, Шохан Жаксылыкович Исабековтың, Алма Ергазиновна Ергалиеваның, Серик Шенсизбаевич Сарсенбаевтың, Болат Турсынбаевич Нысановтың, Тимур Талгатович Фархадовтың, Кулайым Досымхановна Бисекееваның, Ержан Есенгелдиннің, Жанат Нұрділлақызы Кенжеғұлдың, Бибисара Сарбаевна Рахтаеваның, Сеилхан Камбарович Дулатовтың, Жанат Абдуалиевна Дулатованың, Касиет Алишеровна Кудешованың, Нәзия Сейдахметқызы Опабекованың, Жанар Ералиеваның, Хабиби Қасымұлы Жиеннің, Мухамедулла Оспанович Абдуллаевтың, Элвира Нурилдақызы Кенжегулованың, Курбанали Аманович Амановтың, Жалгасбой Норенбаевич Болмогонбетовичтің, Камажай Наренбаеваның, Ермек Амангелдіұлы Жәленнің, Гульмира Кенесбайқызы Сандыбайдың, Әсия Мүсілімқызы Бакбергенованың, Лиза Балалагалиева Карбаеваның, Чингиз Бекузакович Джумашевтің, Гулайша Умирзаковна Алибаеваның, Ерболат Бараханович Аманжоловтың, Советхан Жумакановна Шонмурынованың, Иса Хайпович Ахбаевтың, Гульзинат Шырынбековна Баисарсенованың, Нурбек Нагашибаевич Тулешовтың, Айгерим Максаткызы Ергалиеваның, Думан Каирбекович Жанабаевтың, Эльмира Сериковна Каренованың, Ерлан Саябекович Бекказиновтың, Калида Турановна Нарбекованың, Гульмира Изтургановна Туленованың, Марат Сламбекович Оспанбековтың, Турарбек Ахмедьярович Крекесовтың, Бахыткул Асановна Крекесованың, Рымкул Әбдубайтқызы Бейсенбайдың, Балжан Нурлыбаевна Беккожаеваның, Ботагоз Сатыбалдықызы Бекмуханбетованың, Күлсара Төреханқызы Ержанованың, Калдыгыз Мусимхановна Ахметованың, Оазхан Кенжегулович Жанысбековтың, Курманбек Скакович Косбаевтың, Перуза Тулегеновна Курамысованың, Мереке Қабланбекқызы Құлымбеттің, Раушан Елубаевна Маукенованың, Канбек Токтасынович Мухамеджановтың, Сагынгали Серикович Нуралиевтің, Байгали Енсеппаевич Рыспековтың, Иманхан Жұмабекұлы Садыбековтың, Айгуль Болатжановна Садыкованың, Күлбибі Дәулетбекқызы Сартованың, Осеркуль Мадиярбековна Ермекбаеваның, Нурила Оскеновна Туймелиеваның, Даулеткул Аукенулы Шолпанкуловтың, Гулсара Зарбиновна Шолпанкулованың, Уржамал Абразаковна Колбаеваның, Акылбек Маратович Кунафиннің, Абдырашид Турсынбаевич Нысановтың, Наргиз Аскеровна Кенжегараеваның Алматы облысы Қарасай ауданы Райымбек округінің әкімінің аппараты мемлекеттік мекемесіне Алматы облысы Қарасай ауданы Райымбек округінің әкімдігін Алматы облысы Қарасай ауданы мен аудан мәслихатының 2006 жылғы 14 желтоқсандағы №37-7 бірлескен шешімін толық орындап жұмысшыларға арналған жер телімдерін беруге әрекет жасауын талап ету туралы әкімшілік іс бойынша қабылданған,

Алматы облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2023 жылғы 4 желтоқсандағы ұйғарымы мен Алматы облыстық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 2024 жылғы 22 қаңтардағы ұйғарымына талап қоюшы Б.Х.Саттыбаевтың өкілі Д.М.Абылхасановтың келтірген кассациялық шағымымен келіп түскен әкімшілік істі қарап, АНЫҚТАҒАНЫ: Талап қоюшылар жоғарыда көрсетілген талап қоюмен сотқа жүгінген. Алматы облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2023 жылғы 4 желтоқсандағы ұйғарымымен талап қою кері қайтарылған.

Алматы облыстық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 2024 жылғы 22 қаңтардағы ұйғарымымен бірінші сатыдағы ұйғарымы өзгеріссіз қалдырылған.

Талап қоюшының өкілі кассациялық шағымда іс бойынша соттар материалдық және процестік құқық нормаларын елеулі түрде бұзғанын көрсетіп, сот актілерінің күшін жоюды сұраған.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің (бұдан әрі – ӘРПК) 115 - бабының бірінші бөлігіне сай әкімшілік іске қатысатын адамдардың келмеуі оларға тиісінше хабарланған жағдайда сот отырысын өткізуге кедергі болып табылмайды.

Д.М.Абылхасановтың сот отырысын кейінге қалдыру туралы өтінішхаты қанағаттандырусыз қалдырылады, себебі сот отырысы Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының ғимаратында өтетіні туралы уақытылы хабарлама жолданған.

Сот алқасы кассациялық шағымның уәждерімен іс құжаттарын зерттеп, төмендегідей тұжырымға келеді.

ӘРПК-нің 169 - бабының бірінші бөлігіне сай кассациялық шағым жасау және кассациялық сатыдағы сотта іс жүргізу тәртібі, егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, Қазақстан Республикасының Азаматтық процестік кодексінің (бұдан әрі – АПК) қағидаларында айқындалады.

АПК-нің 452-бабының бірінші бөлігіне сай, кассациялық сатыдағы соттың қаулысы осы Кодексте апелляциялық сатыдағы сот қаулысы үшiн белгiленген талаптарға сәйкес келуге тиiс.

АПК-нің 426-бабының екінші бөлігіне сай, жаңа дәлелдердің болмауына байланысты апелляциялық шағым, прокурордың өтінішхаты қанағаттандырусыз қалдырылған кезде қаулының уәждеу бөлігінде бірінші сатыдағы соттың шешіміне өзгерістер енгізу не оның күшін жою үшін осы Кодексте көзделген негіздердің жоқ екендігі ғана көрсетіледі.

АПК-нің 438-бабының бесінші бөлігіне сәйкес заңсыз сот актiсiн шығаруға әкеп соққан, осы Кодекстің 427-бабында көзделген материалдық және процестік құқық нормаларының елеулi түрде бұзылуы сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негiз болып табылады.

Іс бойынша мұндай кемшіліктерге соттармен жол берілмеген.

ӘРПК-нің 136-бабының 5-бөлігінде құқықтары, бостандықтары мен заңды мүдделері әкімшілік актіде қозғалатын, әкімшілік рәсімге қатыспаған адам әкімшілік актінің қабылданғаны туралы адам білген немесе білуі мүмкін болған күннен бастап бір ай ішінде, бірақ ол қабылданған күннен бастап бір жылдан кешіктірмей сотқа талап қоюды беруге құқылы деп көрсетілген.

Іс материалдарынан анықталғандай, талап қоюшылар Алматы облысы Қарасай ауданы әкімиятының және сол ауданның мәслихатының №37-7 бірлескен 2006 жылғы 14 желтоқсандағы шешімімен келіспейтіндігін көрсеткен.

Жергілікті соттар, талап қоюды кері қайтарып, талап қоюшылар даулы шешімі туралы 2007 жылдан бері білгенін, даулы жер телімі бойынша дау бірнеше рет соттарда қаралғанын, алайда талап қою арызымен талап қоюшылыр тек 2023 жылдың 8 қарашасында жүгінгенін көрсеткен.

Осыған қоса, талап қоюшылар талап қою мерзімін қалпына келтіру туралы өтінішінде сота нақты дәлелдер ұсынбаған.

Соттардың бұл тұжырымдары іс материалдарымен негізделген.

ӘРПК-нің 138 бабы екінші тармағы 15) тармақшасына сәйкес, сот талап қоюды беруге өткізіп алынған мерзімді қалпына келтіруден бас тартса, сот талап қоюды қайтару туралы ұйғарым шығарады.

Кассациялық шағым өзінің мазмұны мен мәні талап қоюда келтірілген дәлелдермен, уәждермен сонымен қатар сот отырысында берілген түсіндірмелермен біріңғай. Бұл дәлелдемелерге соттармен тиісті құқық баға берілген, сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негiздер болатын материалдық және процестік құқық нормаларының елеулi түрде бұзылуы орын алмаған.

Бұндай жағдайда, кассациялық шағымда жаңа дәлелдердің жоқтығын ескере отырып, іс бойынша соттарда анықталған мән-жайларға баға бере отырып, сот алқасы дауланып отырған сот актілері ақылға қонымды, парасатты және мөлшерлестік қағидатына сай қабылданған деп санайды. Сондықтан сот актілерінің күшін жоюға негіздер жоқ. ӘРПК-нің 169 бабын және АПК-нің 451-бабы 2-бөлігінің 1) тармақшасын басшылыққа алып, сот алқасы

Алматы облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2023 жылғы 4 желтоқсандағы ұйғарымы мен Алматы облыстық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 2024 жылғы 22 қаңтардағы ұйғарымы күшінде қалдырылсын.

талап қоюшы Б.Х.Саттыбаевтың өкілі Д.М.Абылхасановтың кассациялық шағымы қанағаттандырусыз қалдырылсын.

Төрағалық етуші Судьялар

С. Баймаханов Е. Өмірәлиев Ш. Даниярова

Көшірмесі дұрыс. Судья

Ш. Даниярова